ระนาด

ระนาดเอก    ที่ให้เสียงนุ่มนวล นิยมทำด้วยไม้ไผ่บง ถ้าต้องการ ให้ได้เสียงเกรียวกราว นิยมทำด้วยไม้แก่น ลูกระนาดมี ๒๑ ลูก ลูกที่ ๒๑ หรือลูกยอด จะมีขนาดสั้นที่สุด ลูกระนาด จะร้อยไว้ด้วยเชือกติดกันเป็นผืนแขวนไว้บนราง ซึ่งทำด้วย ไม้เนื้อแข็งรูปร่างคล้ายเรือ ด้ามหัวและท้ายโค้งขึ้นเพื่อให้อุ้มเสียง มีแผ่นไม้ปิดหัวและท้ายรางเรียกว่า "โขน" ฐานรูปสี่เหลี่ยมเรียกว่า " ปี่พาทย์ไม้แข็ง" ไม้ตีอีกชนิดหนึ่งทำด้วยวัสดุที่นุ่มกว่า ใช้ผ้าพัน แล้วถักด้ายสลับ เวลาตีจะให้เสียงนุ่มนวล เมื่อผสมเข้าวงเรียกว่า "ปีพาทย์ไม้นวม"

 

ระนาดทุ้ม เป็นเครื่องดนตรีที่เกิดขึ้นในสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 3 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ เป็นเครื่องดนตรีที่มีเสียงทุ้มต่ำกว่าระนาดเอก โดยประดิษฐ์เลียนแบบระนาดเอก แต่ลูกระนาดมีขนาดใหญ่และยาวกว่า เพื่อให้เกิดความแตกต่างในเรื่องของความสูงต่ำของเสียง
ลักษณะของรางระนาดทุ้มมีความยาวประมาณ 125 เซนติเมตร และจะแตกต่างจากระนาดเอก คือ รางระนาดทุ้มด้านบนจะเว้า ส่วนด้านล่างจะตรง แต่รางของระนาดเอกขอบของรางระนาดเอกจะขนานกันทั้งด้านบนและด้านล่าง ระนาดทุ้มมีเท้ารอง 4 เท้า
ผืนระนาดทุ้มทำด้วยไม้ไผ่ ต่อมาได้มีผู้นำไม้ จริงมาทำผืนระนาดทุ้ม แต่ไม่ค่อยได้รับความนิยมเหมือนทำด้วยไม้ไผ่ ลูกระนาดทุ้มมีจำนวน 17 – 18 ลูก ลูกที่ 17 ตรงกับเสียง “ ซอล” และเรียกลูกที่ 17 นี้ว่า ลูกหลิบ หรือ ลูกหลีก ไม้ตีระนาดทุ้มมีอยู่ชนิดเดียว มีลักษณะคล้ายกับไม้ตีระนาดเอกชนิดไม้นวม แต่มีความอ่อนนุ่ม และใหญ่กว่า
ระนาดทุ้ม ใช้ผสมอยู่ในวงปี่พาทย์ไม้แข็ง ปี่พาทย์ไม้นวม ปี่พาทย์มอญ ปี่พาทย์นางหงส์ วงมโหรี


ระนาดเอกเหล็ก หรือ ระนาดทอง

ระนาดเอกเหล็ก เป็นเครื่องดนตรีที่เกิดขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 4 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ สาเหตุที่เรียกว่า ระนาดทอง ก็เพราะว่าแต่เดิมลูกระนาดทำด้วยเหล็กและทำด้วยทองเหลืองจึงเรียกว่าระนาดทอง ต่อมาภายหลังมีผู้ทำลูกระนาดด้วยเหล็กและทำตามอย่างระนาดเอกไม้ ดังนั้นระนาดทองที่เรียกกันอยู่เดิมจึงเรียกว่า ระนาดเอกเหล็กในที่สุด

รางระนาดเอกเหล็กจะมีลักษณะตรง มี 4 เท้า ลูกระนาดไม่ต้องเจาะรูร้อยเชือกอย่างระนาดเอก (ไม้) จะวางเรียงบนรางและมีหมอนที่ทำด้วยไม้ระกำ หรือยางรถยนต์หนุนเพื่อรองลูกเหล็ก ลูกระนาดเอกเหล็กมีทั้งหมด 21 ลูก ไม้ตีระนาดเหล็กทำด้วยหนังตัดเป็นรูปวงกลมขนาดประมาณ 5 – 6 เซนติเมตร

ระนาดเอกเหล็กใช้ผสมอยู่ในวงปี่พาทย์ไม้แข็งเครื่องใหญ่ วงปี่พาทย์ไม้นวมเครื่องใหญ่ และวงมโหรีเครื่องใหญ่ การดำเนินทำนองเพลงมีลักษณะคล้ายกับระนาดเอก แต่ทำนองจะห่างกว่าระนาดเอกเล็กน้อย ระนาดเอกเหล็กจะตั้งอยู่ด้านขวามือของระนาดเอก

ระนาดทุ้มเหล็ก

ระนาดทุ้มเหล็ก เป็นเครื่องดนตรีที่พระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว สมเด็จพระอนุชาธิราชในรัชกาลที่ 4 ได้ทรงพระราชดำริให้สร้างเพิ่มเติมขึ้นโดยถ่ายทอดมาจากหีบเพลงฝรั่ง อย่างเป็นเครื่องเขี่ยหวีเล็ก มีรูปร่างลักษณะอย่างเดียวกับระนาดเอกเหล็กแต่ทำให้มีขนาดใหญ่กว่าทั้งขนาดของรางและลูกระนาดและมีเสียงทุ้มกว่าระนาดเอกเหล็ก

ระนาดทุ้มเหล็กจะใช้ผสมอยู่ในวงปี่พาทย์ไม้แข็งเครื่องใหญ่ วงปี่พาทย์ไม้นวมเครื่องใหญ่ วงปี่พาทย์ดึกดำบรรพ์ วงปี่พาทย์มอญเครื่องใหญ่ ระนาดทุ้มเหล็กจะดำเนินทำนองห่างๆ จัดเป็นพวกทำหน้าที่คล้ายเบส

 

เครื่องดีด เครื่องสี เครื่องตี เครื่องเป่า
adirek.com